Participatie is een belangrijk thema binnen de Omgevingswet. Door het vroegtijdig betrekken van de omgeving kunnen overheden namelijk op tijd belangen, meningen en creativiteit op tafel krijgen. Met de omgeving bedoelt de wet burgers, vertegenwoordigers van bedrijven, professionals van maatschappelijke organisaties en bestuurders van overheden.

In de Omgevingswet, het Omgevingsbesluit en de Omgevingsregeling staan regels over het betrekken van de omgeving. Als overheden instrumenten van de Omgevingswet vaststellen, moeten ze aangeven hoe de hierboven genoemde belanghebbenden betrokken zijn bij de totstandkoming van deze instrumenten en welke resultaten dat heeft opgeleverd. Gemeenten, provincies en waterschappen moeten ook aangeven hoe ze hun eigen participatiebeleid hebben ingevuld. Er is een uitzondering: bij het aanvragen van een omgevingsvergunning moet juist de aanvrager het initiatief nemen. Hij moet aangeven of, en zo ja hoe, hij de omgeving betrokken heeft bij zijn plan en wat de resultaten hiervan zijn.

Voor ieder instrument van de Omgevingswet wordt het beleid over het meedenken en -praten op een andere manier vormgegeven. Op de pagina  Kerninstrumenten van de Omgevingswet gaan we hier verder op in.